loading

Deze website maakt gebruik van Cookies

Biografie

  • image by WebDog

Familie Van Aken
Jheronimus werd in of kort voor 1450 geboren als vierde kind in een gezin van vijf kinderen. De familie Van Aken kan met recht een schildersfamilie genoemd worden. Zijn overgrootvader, grootvader, vader en ten minste drie van zijn vier ooms waren schilder. Jheronimus en zijn twee broers zullen het schildersvak van hun vader geleerd hebben. Er werd in de familie veel samengewerkt, wat blijkt uit akten waarin gezamenlijk wordt opgetreden. Hun woon- en werkplek lag aan de Vughterstraat in 's-Hertogenbosch, de meest waarschijnlijke geboorteplek van Jheronimus. In 1462 verhuisde Anthonius, de vader van Jheronimus, naar de markt wat als een duidelijke vooruitgang gezien mag worden. In ieder geval heeft Jheronimus tot aan zijn huwelijk gewoond aan de markt en is daarna wellicht blijven werken in het aldaar gevestigde atelier.

Huwelijk
In een archiefstuk gedateerd van 15 juni 1481 wordt gesproken over 'Jheronimus, als man van Aleid van de Meervenne'. Waarschijnlijk zijn zij in dat jaar of kort daarvoor in het huwelijk getreden. Aleid werd geboren rond 1447 en was dus iets ouder dan Jheronimus. Zij was afkomstig uit een welvarende familie van handelaren en doordat de familie klein bleef, raakte het bezit nauwelijks verspreid. Na hun huwelijk, dat kinderloos bleef, ging het paar wonen aan de Markt in een huis dat al eigendom was van Aleid en dat zij voordien had verhuurd.

De naam Jheronimus
In de literatuur komen verschillende namen voor waarvan Jeroen, Jheronimus en Hiëronymus het vaakst. De archieven uit de tijd van Bosch laten een duidelijke voorkeur zien voor 'Jheronimus', dat in het merendeel van de stukken voorkomt. Minder vaak, maar toch met regelmaat duikt (uitsluitend in de archieven van de Illustere Lieve Vrouwe Broederschap!) de naam Joen of Joenen op, waardoor we aan mogen nemen dat dit zijn roepnaam was. Jeroen komt slechts twee keer voor. Hoewel de naam 'Jeroen Bosch' veelvuldig voorkomt in Nederland en in 's-Hertogenbosch in het bijzonder, moeten we constateren dat de voorkeur moet uitgaan naar Jheronimus.

Van Aken
De familie van Jheronimus wordt steevast aangeduid met de achternaam 'Van Aken', een naam die verwijst naar de afkomst van zijn overgrootvader Thomas. De familie kwam via Nijmegen in 's-Hertogenbosch terecht, waar zij bekend raakten als de 'Van Akens'. Toen Jheronimus steeds verder buiten de stad bekend werd, begon hij de naam 'Bosch' te voeren. Veel kunstenaars noemden zich naar hun woonplaats en in dat verband zou de naam 'Van Aken' verwarrend kunnen werken. De eerste keer dat de naam Bosch opduikt is in 1504, wanneer hertog Philips de Schone een drieluik bestelt. De archieven blijven overigens ook na die tijd nog steeds melding maken van 'Jheronimus van Aken', maar voegen daar dan aan toe: "die hem selver scrift Bosch".

Illustre Lieve Vrouwe Broederschap
Net als zijn grootvader en vader vóór hem wordt Jheronimus Bosch in 1486-1487 lid van de Illustre Lieve Vrouwe Broederschap. In 1488 werd Jheronimus 'gezworen lid', waarmee hij niet alleen toetrad tot de vijftig kernleden van de broederschap maar ook werd opgenomen in de sociaal-religieuze elite van de stad. De gezworen broeders troffen elkaar regelmatig, zowel in de Sint-Janskerk als daarbuiten. Zijn medebroeders zullen zeker het werk van Bosch gekend hebben, met name de broeders die bij twee gelegenheden, in 1488-1489 en in 1510, bij hem thuis waren uitgenodigd voor een maaltijd.

Medebroeders
Enkele van de medebroeders van Jheronimus Bosch willen we hier met name noemen: Jan Heyns architect van de Sint-Janskerk en Pieter van Os, stadssecretaris en opdrachtgever van een 'Ecce Homo'-drieluik, een altaarstuk in de stijl van Bosch dat in Boston wordt bewaard. Het gezelschap gezworen broeders bestond wel voornamelijk uit geestelijken en universitair geschoolden. Niet alleen was de Broederschap als instelling (potentiële) opdrachtgeefster, ook de afzonderlijke leden konden als zodanig optreden. Het lidmaatschap betekende ook een bron van inspiratie en bood een venster op de wereld. Het waren ontwikkelde mensen met verschillende banden in binnen- en buitenland. De invloed van de Broederschap op leven en werk van Bosch is ongetwijfeld groot geweest.

Portret
Er is in de loop der jaren veel gezegd en geschreven over het uiterlijk van Bosch. Er is immers geen origineel werk van Bosch bewaard gebleven dat een zelfportret als hoofdonderwerp heeft. Toch zijn er mensen die menen dat zij Bosch herkennen in een aantal van de gezichten uit zijn schilderijen. Daarnaast zijn er twee gravures bekend met het portret van Bosch, vervaardigd door andere kunstenaars.